تفسیرآیات84و85 و86 سوره هود(جلسه87)+آیت الله جوادی آملی

پست با عنوان تفسیرآیات84و85 و86 سوره هود(جلسه87)+آیت الله جوادی آملی از وبلاگ نسیم معرفت
نتیجه تصویری برای آیت الله جوادی آملی تفسیر قرآن
تصویر مرتبط
***نسیم معرفت***

عنوان: تفسیر سوره مبارکه سوره مبارکه هود جلسه87 +حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی


اعوذ بالله من ال الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِلَى مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًا قَالَ یَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرُهُ وَلَا تَنقُصُوا الْمِکْیَالَ وَالْمِیزَانَ إِنِّی أَرَاکُم بِخَیْرٍ وَإِنِّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ عَذَابَ یَوْمٍ مُّحِیطٍ (84) وَیَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِکْیَالَ وَالْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ (85) بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ وَمَا أَنَا عَلَیْکُم بِحَفِیظٍ (86)
ترجمه : و بسوی «مدین» برادرشان شعیب را ( فرستادیم ) گفت: «ای قوم من! خدا را پرستش کنید ، که جز او ، معبود دیگری برای شما نیست! پیمانه و وزن را کم نکنید ( و دست به کم فروشی نزنید ) ! من ( هم اکنون ) شما را در نعمت می بینم ( ولی ) از عذاب روز فراگیر ، بر شما بیمناکم * و ای قوم من! پیمانه و وزن را با عد ، تمام دهید! و بر اشیاء ( و اجناس ) مردم ، عیب نگذارید و از حق آنان نکاهید! و در زمین به فساد نکوشید * آنچه خداوند برای شما باقی گذارده ( از سرمایه های حلال ) ، برایتان بهتر است اگر ایمان داشته باشید! و من ، پاسدار شما ( و مأمور بر اجبارتان به ایمان ) نیستم .
گرچه در سوره مبارکه اعراف بخشی از قِصّه شُعَیب ( سَلامُ اللهِ عَلَیه ) مطرح شد اما بخش دیگری که اینجا ارائه شد با نکات خاص خود همراه است در این دوازده آیه سوره مبارکه هود که مربوط به قِصّه شُعَیب ( سَلامُ اللهِ عَلَیه ) است خلاصه برنامه های تبلیغی شعیب ( سَلامُ اللهِ عَلَیه ) به قومش ابلاغ شد پاسخی که قوم دادند آن هم بیان شد نظری که وجود مبارک شُعَیب اعلام کرد آن هم ارائه شد جمع بندی که سر انجامِ تلخ این قوم هست آنها هم بازگو می شود بخش اول که خلاصه برنامه تبلیغی وجود مبارک شعیب است که در دیروز مطرح شد یکی دعوت به توحید است که دعوت همه انبیاست توحید به مراتب خاص مخصوصاً توحید عبادی بعد از مسئله اعتقاد و توحید و پرستش مسئله اخلاقی جامعه مطرح است مشکل ترین مسئله اخلاقی قوم شعیب در سرزمین مَدیَن کم فروشی بود. وجود مبارک شُعَیب (سلام الله علیه) این مطلب را با چندین تأکید تبیین کرد گاهی به صورت نهی از عیب و نقص ، گاهی به صورت امر به قِسط و عدل گاهی این را مُعَلَّل کرده است به مسائل اجتماعی گاهی مُعَلَّل کرده است به مسائل کلامی گاهی هم به آن اصول کلی دعوت کرده است گاهی هم به مسائل بین المللی عنایت کرد که همه اینها در این بخشهای اول مطرح است فرمود:وَ لَا تَنقُصُوا الْمِکْیَالَ وَالْمِیزَانَ انی که مبتلا به کم فروشی بودند دو تا مشکل داشتند یکی اینکه در موقع گرفتن زیاد می گرفتند یا مثلاً اگر زیاد نمی گرفتند کمال می گرفتند :الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُوا عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ *وَإِذَا کَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ . موقع دادن کم می دادند موقع گرفتن با پیمانه های پُر می گرفتند . اینها مُخَفِّفند ، اینها کم دِه اند و وای هم بر اینهاست گرچه به حسب ظاهر مکیال و میزان ناظر به مواد غذایی است نظیر جو و گندم و امثال ذلک اما به قرینه آیه بعد که فرمود وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ یک پیمانه و یک وزن عمومی هم باید باشد اگر سخن از جو و گندم و برنج است مکیال و میزانشان مشخص است اما اگر سخن از عقاید است سخن از اخلاق است ، سخن از معارف است ، سخن از فقه و حقوق است ، این میزان خاصی می طلبد همان طوری که در بحثهای قبل ملاحظه فرمودید میزانهای مادی مشخص است . میزان برای کالاهای مصرفی مشخص است . میزان برای شعر و قافیه و عروض در فن عروض مشخص است که این شعر به وزن فلان است و فلان قصه به این وزن است ، فلان غَزَل به این وزن است ، هوا را بخواهند بسنجند درجه دما و حرارت بدن را بخواهند بسنجند همه اینها یک میزان خاص دارد ، اما حق را بخواهند بسنجند ، امور مجرد را بخواهند بسنجند نه از باب وزن فاعِلاتُُ فاعِلاتُُ یا فَعَولُُ فَعَولُُ است نه از باب وزن جو و گندم است نه نظیر دما سنج است با هیچ کدام از این اوزان توزین نمی شود چه اینکه اعمال انسان را هم بخواهند بسنجند با این وزنها سنجیده نمی شود قهراً یک میزان دیگری می طلبد و یک وزن ج تا این موزونها را در آن میزان با آن وزن بسنجند . الان اگر ی خواست یک نانی را بسنجد یک ترازویی لازم است که از این ترازو به میزان یاد می شود ، یک وزن لازم است که آن سنگِ کیلو را می گویند وزن . این نان را در یک کفه ای می گذارند که با آن سنگ همسنگ باشد و هموزن باشد این را می گویند موزون . در هر توزینی این سه عنصر لازم است . میزان ، وزن و موزون . گاهی هم ممکن است خود آن میزان و ابزار خاصی که دارد با یک کفه کار را حل د نظیر میزانهایی که تازگی اختراع شد ولی بالأ ه یک وزنی لازم است که مناسب با آن موزون باشد، آن موزون را با آن وزن در سایه آن میزان می سنجند . حالا عقاید را ، اخلاق را ، معارف را ، احکام را ، مصالح و مفاسد را ، اینها را با کدام وزن می سنجند ؟! واحد سنجش اینها نه نظیر واحد سنجش نان و گوشت است نه نظیر واحد سنجش دماست و مانند آن . ما می خواهیم اعمال اشخاص را بسنجیم ، عقاید اشخاص را بسنجیم ، اوصاف افراد را بسنجیم ، این وزن خاصی دارد ، قهرا آن وزن یک میزان و ترازوی مخصوصی هم دارد . در سوره مبارکه اعراف قبلاً این بحث گذشت آیه 8 سوره مبارکه اعراف مبسوطاً این بحث گذشت که فرمود : وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازینُهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ * وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازینُهُ فَأُولئِکَ الَّذینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ . فرمود وزن در معاد حق است نه اَلوَزنُ حَقُُّ مثل اینکه بگوییم اَلمَوتُ حَقُُّ ، اَلسّاعَةُ حَقُُّ ، اَلجَنّةُ حَقُُ . آنجا حق یعنی ثابت . بهشت هست جهنم هست مرگ هست صراط هست کتاب هست این وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ است نه وَالوَزنُ حَقٌُُ ، نه اینکه وزنی هست . اگر آیه این بود که وَالوَزنُ حَقُُّ مثل اینکه بفرماید وَالمَوتُ حَقُُّ وَ المَعادُ حَقُُّ وَ الجَنّةُ حَقُُ وَ النّارُ حَقُُّ یعنی حقٌ یعنی ثابتٌ . اما اینجا با الف و لام است یعنی اگر خواستیم ما عقاید را ، اخلاق را ، معارف را بسنجیم با حقیقت می سنجیم ، حقیقت را در یک طرف می گذاریم این شخص را ، دین این شخص را ، عقیده این شخص را ، معرفت و محبت او را هم در یک طرف می گذاریم یا سُبُک است یا سنگین وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ . این حق در مقابل باطل است . حق است یعنی صادق است اگر آیه به ما فرمود وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ در معارف هست ، در اخلاق هست ، در حقوق هست ، در فقه هست ، در احکام هست ، اینها را که با سنگ و متر و مانند آن نمی سنجند پس یک وزن عمومی دارد آن وزن عمومی حقیقت است و حقیقت و حق بودن هر چیزی هم به حسب خود اوست .
اگر ما یک وزن خاص داریم که با همه اشیا قابل همسنگ شدن است در چنین شرایطی می شود گفت وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ یعنی یک وزنی است که هر چیزی را هم می شود با آن سنجید . همه اشیاء را با سنگِ کیلو و با پارامتر و با دماسنج که نمی شود [ سنجید ] ، یک چیزی است که با آن و روزه را می سنجیم . با این اوزان خاص نمی شود سنجید که این آقای محقق و پژوهشگر سنگ تمام گذاشت یا نه ؟ پس یک وزنی لازم است که با آن وزن ما بتوانیم هر چیزی را بسنجیم چون فرمود: وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ . این همان حقیقت است . قهراً یک ترازویی هم لازم است که آن ترازو در اثر داشتن این وزن بتواند به ما پاسخ بدهد که این موزون درست است یا درست نیست؟ حالا ما خواستیم و روزه را بسنجیم خب یک طرف را حق باید بگذاریم ، یک طرف هم و روزه آن هم در کدام شاهین و ترازو ؟ یک ترازویی بالأ ه لازم است دیگر ، برای ماها انسان کامل میزان است . اینکه ما در سلام به پیشگاه حضرت ( سَلامُ اللهِ عَلَیه ) عرض می کنیم «اَلسَّلامُ عََلَی میزانِ الأَعمالِ» همین است . ما عقایدمان را با اینها می سنجیم ، اعمالمان را با اینها می سنجیم ، اخلاقمان را با اینها می سنجیم ، اینها میزانُ الأَعمال اند . اینجا عمل در برابر عقیده و اخلاق نیست عمل اعم از جانِحی و جارِحی است ، هم عمل قلب را ، هم عمل زبان را ، هم عمل دست و پا را شامل می شود . قهراً آنها می شوند میزانُ الأَعمال . آیات قرآن هم که عَدیل اینهاست می شود حَقّ ، می شود وزن ، آن وقت ما خود را با آیات قرآن و سنت اهل بیت (علیهم السلام) که وزن اند می سنجیم ترازو هم آنها هستند و اگر وزن و میزان یکی بود هم جای تعجب نیست چه اینکه ما در بحثهای عادی هم کم و بیش داریم . پس ما یک وزن عمومی لازم داریم که با آن وزن عمومی بتوانیم هر چیزی را بسنجیم اگر فرمود : وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ پس وزنی هم هست که برابر با کُلّ شَیء باشد این همان وزنی است که در آیه 8 سوره مبارکه اعراف آمده است : وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ و در قیامت همین وزن ظهور می کند ...
مطلب دیگر این است که :
سؤال: ... جواب: برای رفعِ جهل یا ادعا یا غرور خود مدعیان است نه برای ذات اَقدس إله خب شخص اگر بخواهند محاسبه ند این در قیامت می گوید حساب من را برسید ببینید که من کار خوب یا نه یک عده هستند که وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا (آیه 104 سوره کهف) بعد وقتی که اع ان سنجیده شد معلوم می شود که خیلی از کارهایشان یک پسوند و پیشوندی داشت حتماً باید به نام او باشد یا چهارتا صلواتی هم برای او بفرستند وگرنه کار انجام نمی داد خب این را از درونِ درونِ او درمی آورند می گویند این مگر نبود مگر یک پیشوندی نداشتی مگر پسوندی نداشتی مگر فلان جا گله نکردی مگر نگفتی که چرا اسم مرا نبردند مگر این بازی را در نیاوردی که چرا من اول نرفتم خُب اینها را باید دربیاورند دیگر ما هم مشکلمان این است که آن نقصهایمان یادمان می رود فقط خوبی هایمان یادمان می ماند فرمود این چنین نیست أَحْصَاهُ اللَّهُ وَنَسُوهُ ( آیه 6 سوره مجادَلَه) اینها خیلی چیزها را فراموش د ولی خدا به حساب آورده ، شماره کرده بعد وقتی در قیامت نامه اعمال نشان می دهند می گویند لَا یُغَادِرُ صَغِیرَةً وَلَا کَبِیرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا ما که یادمان نیست 20 سال قبل فلان جا با چه انگیزه ای آن کار را کردیم اصل کار خوب یاد ماست اما آن که دلمان خواست اول اسم ما را ببرند آن دیگر از یادمان می روند آن را هم درمی آورند در ترازو می گذارند می گویند آقا تو این کار را برای خودت کردی نه برای خدا آن وقت انسان می فهمد بد ار است اگر این چنین نباشد که خیلی ها ادعا دارند که ما فلان کار را کردیم فلان کار را کردیم فلان کار را کردیم خُب پس ما یک وزن عمومی داریم و یک میزان عمومی داریم با آن موزون های عام که وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ .
مطلب دیگر این است که «بَخس» که به معنی نقص است نقص همیشه در مقابل عیب است ولی اینجا نظیر «اَلمِسکینُ وَ الفَقیرُ اِذَا اجتَمَعا اِفتَرَقا وَ اِذَا افتَرَقا اِجتَمَعا» از این قبیل است . بیان ذلک این است که بَخس به آن نقص می گویند . ما یک نقص داریم و یک عیب اینها کاملاً از هم جدایند ، البته گاهی جامعی هست که اینها را زیر مجموعه خود می گیرد اگر یک فرشی سه در چهار باشد فرش نو و سالم باشد ولی آن اتاق آن سالن مساحتش هشت متر باشد نُه متر باشد این فرش مَعیب نیست ولی ناقص است ، فرش سه در چهار یعنی دوازده متر نمی تواند مثلاً اتاقی را که مساحتش 16 متر است 17 متر است این را پُر کند یا فرش دو در سه نمی تواند آن اتاقی را که مساحتش 10 متر است این را پُر کند این ناقص است نه مَعیب، مَعیب آن است که بعضی از جاهایش زده باشد ، سوخته باشد و نخش در رفته باشد آن را می گویند عیب ، این را می گویند نقص در فقه یکی خیار عیب می آورد یکی خیار تَبَعُّض صَفقَه می آورد اینها کاملا مرزش از هم جداست ، نقص چیز دیگری است ، عیب چیز دیگری است گاهی تحت عنوان جامع مطرح است اینجا که فرمود: وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ اگر چیزی کم بدهد بخس است کم ندهد ولی معیب بدهد باز هم بخس است بازگشت این عیب هم در حقیقت به بَخس و نقص است برای اینکه آن جای خالی را پر نکرده این که فرمود: وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ تنها ناظر به این نیست که کم ندهید مَعیب هم ندهید . هم باید کامل باشد هم باید سالم باشد ...

..................... ................... ادامه دارد ................... .......................
تنظیم : توسط : سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی


http://boniadhad.ir/lib/quran/javadi/29/content-90.html
پایگاه اخلاق
**************************************************************
** تفسیر سوره مبارکه هود جلسه87 +حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی+پایگاه شوران حوزه+تنظیم توسط : سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی+کلیک کنید


اطلاعات

آخرین مطالب

آخرین ارسال ها